Czym są platformy crypto lendingowe?

Czym jest crypto lending?

Crypto lending (pożyczanie kryptowalut) to usługa, w ramach której jedni użytkownicy pożyczają swoje kryptoaktywa, a inni je od nich pożyczają w zamian za zabezpieczenie (collateral) i odsetki.

Pośrednikiem jest platforma: scentralizowana firma lub zdecentralizowany protokół działający w oparciu o smart kontrakty.

Model przypomina tradycyjną bankowość, ale z kilkoma istotnymi różnicami. Zabezpieczeniem jest zwykle również kryptowaluta, procesy są w dużej mierze zautomatyzowane, a ochrona, z jakiej korzystają depozyty bankowe, co do zasady nie istnieje.

Właśnie dlatego tak ważne jest, aby zrozumieć, jak działają te platformy, zanim powierzy się im swoje środki.

Jak działa pożyczanie kryptowalut

Na platformie lendingowej uczestniczą dwie strony. Pożyczkodawcy deponują kryptoaktywa (często stablecoiny, takie jak USDC, lub kryptowaluty, takie jak ETH) i otrzymują w zamian odsetki. Pożyczkobiorcy wpłacają zabezpieczenie i na jego podstawie pożyczają inne aktywa.

Większość pożyczek kryptowalutowych jest nadzabezpieczona: wartość zabezpieczenia jest wyższa niż wartość pożyczki. Ten stosunek wyraża się wskaźnikiem LTV (loan-to-value). Na przykład przy zabezpieczeniu w wysokości 10 000 euro i LTV na poziomie 50% użytkownik może pożyczyć maksymalnie 5000 euro.

Dlaczego ktoś miałby pożyczać, wnosząc zabezpieczenie wyższe niż kwota pożyczki? Najczęstsze powody to:

• uzyskanie płynności bez sprzedawania kryptowalut, które użytkownik chce zatrzymać
• finansowanie strategii tradingowych, w tym korzystanie z dźwigni finansowej
• zarządzanie płynnością przez firmy i animatorów rynku (market makerów)

Jeśli wartość zabezpieczenia spadnie, a LTV przekroczy próg likwidacji, platforma automatycznie sprzedaje część lub całość zabezpieczenia, aby pokryć pożyczkę. Więcej na ten temat w sekcji poświęconej ryzykom.

Platformy lendingowe CeFi i DeFi

Platformy lendingowe dzielą się na dwie główne grupy, a różnica polega na tym, kto przechowuje środki i kto podejmuje decyzje.

Znane przykłady protokołów DeFi to Aave, Compound i Sky (dawniej MakerDAO). Po stronie CeFi wiele platform zakończyło działalność po 2022 roku, o czym więcej w dalszej części artykułu.

Żaden z tych modeli nie jest wolny od ryzyka. Różnica polega na tym, komu ufa użytkownik: firmie czy kodowi.

Skąd pochodzi zysk

Zysk, jaki osiąga pożyczkodawca, pochodzi z odsetek płaconych przez pożyczkobiorców, pomniejszonych o prowizję platformy. Jeśli popyt na pożyczki jest niski, niski jest również zysk.

W protokołach DeFi oprocentowanie zależy zwykle od wskaźnika wykorzystania, czyli od tego, jaka część zdeponowanych środków jest w danej chwili pożyczona. Gdy wykorzystanie jest wysokie, stopy procentowe rosną, aby przyciągnąć nowych pożyczkodawców i zachęcić do spłaty pożyczek. Dlatego oprocentowanie może się zmieniać z godziny na godzinę.

Platformy CeFi z reguły same ustalały oprocentowanie, a część zysku generowały, inwestując środki użytkowników we własne strategie. W przeszłości właśnie to było źródłem poważnych problemów.

Przydatna zasada: jeśli oferowany zysk jest znacznie wyższy niż rynkowy, warto zadać sobie pytanie, skąd on naprawdę pochodzi i kto ponosi ryzyko.

Główne ryzyka

Crypto lending wiąże się z kilkoma rodzajami ryzyka, które warto rozróżniać.

Ryzyko likwidacji

W przypadku gwałtownego spadku ceny zabezpieczenie może zostać sprzedane automatycznie i z dodatkową opłatą, przez co pożyczkobiorca traci część swoich środków.

Ryzyko kontrahenta

W przypadku platform CeFi użytkownik jest zależny od wypłacalności i rzetelności firmy, która przechowuje jego środki.

Ryzyko smart kontraktów

Błąd w kodzie lub luka w wyroczni (źródle cen) może doprowadzić do utraty środków w protokole DeFi.

Ryzyko płynności

Gdy większość środków jest pożyczona, pożyczkodawca może nie być w stanie od razu wypłacić swoich środków.

Ryzyko stablecoinów

Jeśli stablecoin straci powiązanie z dolarem lub euro, zmienia się realna wartość zarówno pożyczki, jak i zysku.

Lekcje z 2022 roku

W 2022 roku kilka dużych platform lendingowych CeFi, w tym Celsius, Voyager i BlockFi, wstrzymało wypłaty i rozpoczęło postępowania upadłościowe. Na początku 2023 roku w ich ślady poszedł Genesis. Wspólny mianownik był podobny: środki użytkowników inwestowano w ryzykowne strategie lub pożyczano bez wystarczającego zabezpieczenia, a użytkownicy nie mieli w to jasnego wglądu.

Wydarzenia te pokazały, że wysokie zyski bez przejrzystości mogą skrywać duże ryzyko, i przyspieszyły dyskusje regulacyjne w UE i poza nią.

Na co zwrócić uwagę

Zanim zdeponujesz lub pożyczysz kryptoaktywa, warto sprawdzić kilka rzeczy:

• Kto przechowuje środki? W przypadku platform CeFi sprawdź, czy środki użytkowników są przechowywane oddzielnie od majątku firmy i czy firma może je dalej pożyczać.
• Czy platforma ma licencję? Sprawdź, czy dostawca usług posiada zezwolenie na prowadzenie działalności i w jakim organie nadzoru jest zarejestrowany.
• Jakie są LTV i próg likwidacji? Dowiedz się z wyprzedzeniem, przy jakiej cenie zabezpieczenie zostanie sprzedane i jakie są opłaty za likwidację.
• Czy kod przeszedł audyt? W przypadku protokołów DeFi sprawdź, czy istnieją niezależne audyty smart kontraktów i jak długo protokół działa bez incydentów.
• Skąd pochodzi zysk? Jeśli platforma nie wyjaśnia tego jasno, już samo to jest sygnałem ostrzegawczym.
• Jak szybko możesz wypłacić środki? Sprawdź, czy obowiązują okresy blokady lub limity wypłat.

Warto też nie przeznaczać na lending środków, których utratę trudno byłoby Ci znieść.

Podsumowanie

Platformy crypto lendingowe oferują dwa przydatne narzędzia: dostęp do płynności bez konieczności sprzedawania kryptowalut oraz możliwość uzyskania zysku z aktywów, które w przeciwnym razie leżałyby bezczynnie. Jednocześnie wiążą się z ryzykami innymi niż w przypadku tradycyjnego inwestowania, od likwidacji zabezpieczenia po niewypłacalność platformy czy błąd w kodzie.

Ramy regulacyjne w UE wciąż się kształtują, dlatego obecnie szczególnie ważne jest, aby samodzielnie sprawdzić, jak działa dana platforma, kto przechowuje środki i skąd pochodzi zysk. Zrozumienie tych podstaw to najlepszy punkt wyjścia do podjęcia świadomej decyzji.

Uwaga: Bitcoin Store nie jest firmą doradztwa finansowego i nie jest uprawniony do świadczenia doradztwa inwestycyjnego ani finansowego. Opinie, analizy i inne treści publikowane na naszej stronie internetowej mają wyłącznie charakter informacyjny i nie powinny być traktowane jako podstawa do podejmowania decyzji inwestycyjnych. Handel kryptowalutami wiąże się ze spekulacją, a ceny mogą gwałtownie się zmieniać, co może prowadzić do utraty zainwestowanych środków. Przed zainwestowaniem w kryptowaluty należy zasięgnąć niezależnej porady i dokładnie zapoznać się z ryzykiem związanym z tego rodzaju instrumentem finansowym.